أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

145

قانون ( فارسى )

حمام رفتن و در آبزن نشستن در اندازه‌اى كه نيروى بيمار را سستى بخشد و نيروى راننده در كليه ناتوان شود خوب است ؛ كه شايد از اثر اين ناتوان شدن نيروى دفع‌كننده ، مواد زيادى به سوى اندام مورد علاج ريزش كند و كمتر بيرون رود تا مادهء داروئى - كه سنگ بركن است - به آسانى بتواند سنگ را تكان دهد و از جاى بركند و آن را بيرون دهد . امّا هرگاه داروى سست‌كننده را تجويز مىكنى ، حتما بايد با داروهاى تقويت بخش همراه باشند و بنا به دستوراتى باشد كه در اين‌باره ذكر شده‌اند . همچنين داروهاى تقويتى كه با داروى علاج سنگ مخلوط مىشوند نبايد از جنس تقويت‌كننده‌هايى باشند كه بر ضد تحليل رفتند . داروهاى تقويت كنندهء مناسب در اين زمينه عبارتند از : روغن سوسن ، روغن سنبل ، روغن حنا ، روغن خيرى - كه بر جاى درد سنگ بمالى - خصوصا روغن خيرى در اين‌باره بسيار مفيد است . اين داروها اگرنه تنها روغن آنها بلكه خود آنها را استعمال كنند باز مفيد و بهره رسانند . بعد از ماليدن روغن دارويى بايد بيمار كمربند را بر تهيگاه و زهار محكم ببندد ، تا گدار مادهء ادراربر از بالا گشادتر گردد . يا كمر و تهيگاه و زها را به جاى بستن ماساژ دهند . بعد از آن داروى سنگ خردكن را بخورند . و بعد از تناول داروى سنگ‌شكن داروهاى ادرارآور بخورند . اگر در اين حالت خيارچنبر دارويى با روغن بادام يا از اين قبيل يا افشره‌اى از افشره‌هاى ادرارآور و لزج ، از افشرهء ميوه‌هاى ادرارآورى كه خاصيت لزجى دارند و مىلغزانند با روغن بادام بخورند خوب است . هرگاه داروى سست‌كننده را تجويز كردى و ديدى كه كار خود را كرده است و ديگر نيازى به داروى سست‌كننده نيست ، و هرگاه احساس شد كه سنگ بركنده شده است و دارد مىجنبد ، معالجه را عوض كن ! كماد از ابر مرده و امثال آن به كار انداز ، ابر مرده را در آب و روغن زيتون خيس كن و بر كليه ببند و يا خيربوا و سپوس آرد را بر كليه ببند ! داروى گذاشتنى گرمى بخش را بر كليه بگذار و روغنهاى گرم‌مزاج مانند : روغن فيجن يا گند بيدستر با روغن زيتون را بر كليه بمال ! بايد اگر ضماد مىگذارى ، گرمى ضماد را مراعات كنى و نگذارى سرد شود و سردى ببخشد . اگر در علاج سنگ كليه به علاج قوىتر و اثربخش‌تر نياز داشتى ؛ بادكش را به كار انداز ! ابزار بادكش ميان تهى را اندكى بر پايين‌تر از كليه بگذار و درست در جايى بگذار كه بيمار در آنجا احساس درد مىكند . بادكش سنگ را به سوى خود مىكشد . سپس بادكش را بر ميان دو دندهء بالاى لوله رگهاى بول ريز بگذار طورى كه تمايل به طرف پايين داشته باشد ، بر جايى كه باز سنگ را به سوى پايين بكشد . هرگاه سنگ از كليه به مثانه وارد شد ، درد تسكين مىيابد . ممكن است از اثر ورزش ، حركت كردن و سواركارى بر اسب در حال يورتمه براى پايين آوردن سنگ كليه كافى باشد . از پلكانها به سرعت پايين آمدن نيز خوب است ، بويژه اگر ماليدنيها را استعمال كنند و از پلكانها به سرعت پايين آيند . هرگاه سنگ از مثانه به لوله رگ ادراربر به سوى آلت تناسلى به حركت افتاد ممكن است درد شديد ايجاد كند . اگر چنين دردى پيدا شد بايد علاجش را - چنان كه ما توضيح مىدهيم - تدبير كنى . اگر درد شدت يافت و بويژه زمانى كه درد شديد از اثر بزرگى سنگ در مثانه پديد آمد يا درد از اثر